EMRE GÜLTEKİN · VENSA HUKUK

İpotek Kaldırma Avukatı

İpoteğin dayanağı, teminat ilişkisi, ödeme kayıtları ve terkin için gerekli işlemler birlikte kontrol edilir.

Türkçe ve İngilizce · İstanbul
Emre Gültekin · Vensa Hukuk

İpotek kaydı ile borç ilişkisinin ayrı incelenmesi

Konut kredisi kapandığında taşınmaz üzerindeki ipotek kaydının da kendiliğinden silindiği düşünülebilir. Oysa borcun ödenmesi ile tapu sicilindeki ayni hakkın terkini farklı işlemlerdir. Kredi hesabı kapanmış olmasına rağmen ipotek kaydı tapuda görünmeye devam edebilir. Bu durum satış, yeni kredi kullanımı veya miras kalan taşınmazın değerlendirilmesi sırasında fark edilebilir. İpotek kaldırma avukatı, ödeme belgelerini kayıtla karşılaştırarak hangi ipoteğin hangi hukuki sebeple kaldırılmasının istendiğini belirler. İncelemenin amacı yalnızca bankadan bir yazı almak değil, talep edilen terkinin doğru taşınmaz ve doğru kayıt üzerinde sonuç doğurmasını sağlamaktır.

İpotek Kaldırma Avukatı — temsili oluşturulmuş fotoğraf
Bu çalışma alanını anlatan temsili görsel.

İpotek bir konut kredisine, ticari kredi ilişkisine, özel bir borç sözleşmesine veya başka kişinin borcuna güvence oluşturabilir. Tapuda görülen tutar her zaman güncel borç bakiyesi değildir. Üst sınır ipoteğinde yazılı bedel, teminatın kapsamına ilişkin bir sınır niteliğinde olabilir. Borcun gerçekten sona erip ermediği, ipoteğin resmi senedi ve temel ilişki birlikte okunarak değerlendirilir. Sadece son taksit makbuzuyla hareket edilmesi, aynı teminata bağlanan başka yükümlülüklerin gözden kaçmasına neden olabilir. Buna karşılık kaydın hâlâ görünmesi de tek başına alacaklıya ödenmemiş borç bulunduğunu ispatlamaz.

Başlangıçta taşınmaz maliki, borçlu ve ipotek alacaklısı ayrı kişiler olarak belirlenmelidir. Aynı kişi hem borçlu hem malik olabilir; ancak bu durum her dosyada geçerli değildir. Özellikle aile şirketi kredileri, yakınlar lehine verilen teminatlar ve sonradan satın alınan taşınmazlarda kişisel borç ile taşınmazın sorumluluğu birbirine karıştırılmamalıdır. Hangi kişinin hangi sıfatla hareket ettiği, hem ödeme görüşmesinin hem de dava veya sicil başvurusunun kapsamını doğrudan etkiler.

Tapu kaydı ve kredi belgelerinin eşleştirilmesi

İlk incelemede güncel tapu bilgisi, ipoteğin tarihi, yevmiye numarası, lehtarı, derecesi ve teminata konu taşınmazın kimliği birlikte ele alınır. Eski tapu örneği önemli bir başlangıç belgesidir; ancak sonraki değişiklikleri göstermeyebilir. Parsel bölünmesi, birleştirme, kat irtifakı kurulması veya bağımsız bölüm oluşması halinde eski kayıt ile mevcut taşınmaz arasındaki bağlantı araştırılır. Birden fazla taşınmazı kapsayan teminatta ise yalnızca tek bölümün kaldırılması mı, tüm ipoteğin sona erdirilmesi mi istendiği açıkça yazılmalıdır. Sicildeki kapsam anlaşılmadan yapılan genel bir kaldırma talebi eksik kalabilir.

Kredi sözleşmesi, ek protokoller, hesap hareketleri ve kapanış belgeleri tarih sırasına yerleştirilir. Her ödemenin hangi hesaba ve hangi borca işlendiği kontrol edilir. Havale açıklaması yetersizse banka kayıtları veya taraflar arasındaki yazışmalar bağlantıyı açıklayabilir. Alacaklı başka bir kredi hesabının açık kaldığını ileri sürüyorsa, bu hesabın gerçekten aynı ipotek kapsamında bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir. İnceleme sonunda tartışmasız ödemeler, tartışmalı kalemler ve eksik belgeler ayrı gösterilmelidir. Böylece malik, kendisinden istenen ek tutarın nedenini ve buna karşı ileri sürülebilecek belgeyi görebilir.

Vade tarihi ile ipoteğin süreli kurulması da aynı şey değildir. Borcun belirli tarihte ödenecek olması, ipotek hakkının mutlaka o tarihte sona erecek şekilde kurulduğu anlamına gelmez. Süreye dayalı terkin seçeneği düşünülüyorsa resmi senedin ve tescilin içeriği incelenmelidir. Sözleşmedeki tek bir tarih, kaydın tüm hukuki özelliklerini açıklayan bir bilgi gibi kullanılmamalıdır.

Borç sona erdiğinde alacaklıdan terkin istenmesi

Türk Medeni Kanunu'nun 883. maddesi, alacak sona erdiğinde ipotekli taşınmaz malikine alacaklıdan ipoteğin terkinini isteme hakkı tanır. Banka kredilerinde çoğu zaman bankanın yetkili birimince düzenlenen veya iletilen terkin bildiriminin tapu işlemiyle tamamlanması gerekir. Başvuruda hangi kaydın kaldırılacağı, borcun hangi nedenle sona erdiği ve talebin dayanağı açık olmalıdır. Sözlü olarak hesabın kapandığının söylenmesi yerine, işlemin izlenebildiği ve ilgili teminatın tanımlandığı yazılı yanıt alınması önemlidir. Yanıtın yalnızca kredi hesabını mı yoksa ipotek kaydını da mı kapsadığı kontrol edilir.

Alacaklı kurumun adı değişmiş, başka kurumla birleşmiş veya alacak devredilmiş olabilir. Bu durumda terkin iradesini açıklayacak kişinin yetkisi araştırılmalıdır. Bir tahsilat şirketinin ödeme istemesi, onun sicildeki ipoteği tek başına kaldırabileceğini göstermez. Devir zinciri ve temsil belgeleri, gerektiği ölçüde dosyaya kazandırılır. Özel kişiler lehine kurulmuş ipoteklerde de kimlik ve temsil yetkisi önem taşır. Tarafların kendi aralarında borcun ödendiğini belirten bir metin imzalaması, tapuda gerekli şekil ve yetki koşullarını taşıyan işlemin yerine her zaman geçmez.

İşlem sonunda yeni kayıt kontrolü yapılmalıdır. Terkin yazısının düzenlenmiş olması ile ilgili ipoteğin sicilden kaldırılmış olması birbirinden ayrılır. Malik, başvuru belgesi ve yazışmalar yanında sonucu gösteren tapu bilgisini de saklamalıdır. Aynı taşınmazdaki haciz, tedbir veya başka bir ipotek ayrı bir kayıt olduğundan, bir teminatın kaldırılması bütün takyidatın kalktığı şeklinde yorumlanmamalıdır.

Süreli ipotek ve uzun zamandır duran kayıtlar

Kanunda süreli olarak kurulan ipotekler için özel bir düzenleme vardır. İpoteğin süresi sona erdikten itibaren otuz gün içinde İcra ve İflas Kanunu'nun 150/c maddesinde belirtilen şerh konulmamışsa malik tapu müdürlüğünden terkin isteyebilir. Bu yolun değerlendirilmesi için ipoteğin gerçekten süreli kurulmuş olması, sürenin bitişi ve belirtilen şerhin durumu birlikte incelenir. Düzenleme, bütün eski ipoteklerin son taksitten otuz gün sonra otomatik olarak hükümsüz olacağı anlamına gelmez. İlgili tarihlerin belge üzerinden belirlenmesi, yapılacak başvurunun temelini oluşturur.

Eski bir ipotek kaydında yalnızca yılların geçmiş olmasına dayanılmamalıdır. Resmi senet, güncel takyidat ve varsa takip bilgisi birlikte değerlendirilir. Tapu müdürlüğünün ek belge istemesi veya talebi karşılamaması halinde gerekçe öğrenilmelidir. Belge eksikliğinin giderilmesi ile hakkın varlığına ilişkin çekişmenin çözülmesi farklı işlerdir. Eksik yetki belgesiyle yapılan başvuru tamamlanabilir; buna karşılık alacaklı borcun sürdüğünü ileri sürüyorsa esaslı bir uyuşmazlık bulunabilir. Bu ayrım, gereksiz başvuru tekrarlarının önüne geçer ve malikin hangi aşamada olduğunu anlamasını sağlar.

Alacak için uzun süre tahsilat girişiminde bulunulmaması da tek başına güvenli bir sonuç vermez. Zamanaşımı ile tapuya kayıtlı taşınmaz rehni arasındaki ilişki teknik değerlendirme gerektirir. Mirasçıların eski kayıtla karşılaşması halinde önce alacaklı ve borç ilişkisi araştırılmalı, sonra uygun yol seçilmelidir. Eski tarihli bir kayıt hakkında kesin sonuç bildiren genel internet açıklamaları, somut senet incelemesinin yerini tutmaz.

Alacaklının terkin talebini kabul etmemesi

Alacaklı, ödemenin eksik olduğunu, başka hesaba işlendiğini veya ipoteğin başka bir borcu da teminat altına aldığını söyleyebilir. Bu açıklamanın mümkün olduğunca kalemler halinde alınması gerekir. Malik bakımından ise bütün borcun ödendiği iddiasını destekleyen hareketler ve belgeler aynı düzende sunulmalıdır. Faiz, masraf, komisyon veya sözleşme dışı bir talep bulunduğunda bunların niteliği ayrı incelenir. Taraflar arasındaki hesap farkını göstermeyen genel bir ihtar, uyuşmazlığın nedenini açıklamakta yetersiz kalabilir. İyi hazırlanmış ödeme çizelgesi, hangi konunun gerçekten tartışıldığını görünür hale getirir.

Uzlaşma sağlanamıyorsa ipoteğin terkini için dava gündeme gelebilir. Davanın hukuki sebebi, tarafları ve görevli mahkeme temel ilişkinin niteliğine göre değerlendirilir. Tüketici işlemi, ticari ilişki ve diğer özel hukuk ilişkileri aynı usul şablonuyla ele alınmamalıdır. Dava öncesi başvuru veya arabuluculuk koşulu bulunup bulunmadığı da bu sınıflandırmayla birlikte incelenir. Talep, hangi ipotek kaydının neden artık taşınmazı yüklememesi gerektiğini açık biçimde göstermelidir. Mahkeme kararının uygulanabilir olması için sicilde hak sahibi görünen kişiler ve ilgili devirler baştan araştırılmalıdır.

Dava açılması, devam eden icra işlemlerinin kendiliğinden göz ardı edilebileceği anlamına gelmez. Ödeme emri veya satış aşamasına ilişkin belge varsa bunlar ayrıca ve gecikmeden değerlendirilmelidir. İtiraz, geçici hukuki koruma veya başka bir başvurunun koşulları ayrı olabilir. İpotek kaldırma dosyasına odaklanırken takipteki daha kısa bir sürenin kaçırılmaması için bütün tebligatlar başlangıçta avukatla paylaşılmalıdır.

Aile konutu ve üçüncü kişinin borcu için verilen teminat

Aile konutu üzerindeki ipoteğe ilişkin uyuşmazlık, borcun ödenmiş olmasından farklı bir sebebe dayanabilir. Eşin gerekli rızasının bulunmadığı ileri sürülüyorsa taşınmazın fiili kullanımı, evlilik bilgileri, ipoteğin kurulma koşulları ve sunulan rıza belgesi incelenir. Sadece tapuda aile konutu şerhi görülüp görülmediğine bakılması her soruyu çözmez. Davanın dayanağı ve tarafları, somut rıza iddiasına göre belirlenmelidir. Aile içinde yapılan sözlü açıklamalar yerine ilgili tarihteki yaşam düzenini ve işlemi ortaya koyan belgeler değerlendirilir. Bu tür dosyalarda mevcut hukuki durumun güncel içtihatla birlikte ele alınması gerekir.

Taşınmaz başka kişinin borcu için ipotek edilmişse malikin kişisel borçlu olup olmadığı açıklığa kavuşturulur. Medeni Kanun'un 884. maddesine göre kişisel sorumluluğu bulunmayan malik, borçluya ait koşullar içinde borcu ödeyerek ipoteğin kaldırılmasını isteyebilir; alacak ödeyen malike geçer. Bu nedenle ödeme yalnızca bankaya yapılacak bir transfer olarak görülmemelidir. Malik ile asıl borçlu arasındaki sonraki ilişki, ödeme tutarı ve alacağın geçtiğini gösteren belgeler de düşünülmelidir. Hangi kaydın kaldırılacağı netleştirilmeden yapılan ödeme, taraflar arasında yeni bir hesap tartışmasına yol açabilir.

Paylı taşınmazlarda ipoteğin bir pay üzerinde mi yoksa taşınmazın tamamında mı bulunduğu ayrıca önemlidir. Bir ortak veya borçluyla yapılan anlaşma, bütün payların ya da başka taşınmazların serbest kaldığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Terkin talebi ve alacaklı açıklaması, bırakılan teminatın kapsamını somut biçimde göstermelidir.

Satış ve yeniden finansmanda işlemlerin sıralanması

İpotekli taşınmaz satılacaksa alacaklının güncel kapama koşulları satış günü beklenmeden öğrenilmelidir. Satış bedelinin hangi kısmının alacaklıya, hangi kısmının satıcıya aktarılacağı belgelerde tutarlı biçimde açıklanır. Alacaklı belirli koşullarla terkin verecekse bu koşullar önceden anlaşılmalıdır. Alıcı bakımından önemli olan, sonradan kaldırılacağı söylenen bir kayıt için genel güvence almak değil, ödemenin ve terkinin uygulanabilir sırayla koordine edilmesidir. Kullanılacak bankacılık ve tapu yöntemlerinin somut işlem için elverişli olup olmadığı kontrol edilmelidir. Tarafların varsaydığı işlem sırası kurumların uygulamasıyla örtüşmeyebilir.

Yeniden finansmanda eski ipotek ile yeni kredi verenin teminatı birlikte planlanır. Yeni kredinin onaylanması eski kaydın kalktığını göstermez. Terkin bildirimini kimin göndereceği, işlem sonucunu kimin kontrol edeceği ve yeni ipoteğin hangi aşamada kurulacağı açık olmalıdır. Derece ve öncelik bakımından ortaya çıkabilecek boşluklar tarafların yazılı talimatlarıyla ele alınır. Özellikle birden fazla banka veya taşınmaz içeren işlemlerde, tek bir belgenin bütün teminatları kapsadığı varsayılmamalıdır. İşlem dosyasındaki rakamlar, kayıt numaraları ve taşınmaz bilgileri birbirini doğrulamalıdır.

Terkin sonrasında satışa engel başka kayıtlar bulunabilir. Haciz, ihtiyati tedbir veya kamu hukuku kaynaklı kısıtlama kendi kaldırma usulüne tabidir. Bu nedenle temiz tapu hedefi bakımından son kontrol bütün takyidatı kapsar. İpotek kaldırma işlemi başarıyla tamamlansa bile taşınmaz devrinin bütün hukuki ve idari koşullarının gerçekleştiği ayrıca doğrulanmalıdır.

Miras, yurt dışından temsil ve dosyanın tamamlanması

Malikin veya alacaklının ölümü halinde mirasçılık belgeleri ve temsil durumu araştırılır. Tapudaki kayıt ile mirasçıların kimliği eşleştirilmeden işlem yapılması yetki sorunu doğurabilir. Miras kalan taşınmazın hangi borcu teminat altına aldığı ve bu borcun terekeyle bağlantısı ayrı incelenir. Mirasçılık belgesi, alacağın ödenmiş olduğunu veya tek bir mirasçının her işlem için yalnız başına yetkili bulunduğunu göstermez. Birlikte hareket etme gereği ve temsil seçenekleri, yapılacak somut işleme göre değerlendirilir. Satış planlayan mirasçıların eski teminatı son anda gündeme getirmemesi, belge teminini kolaylaştırır.

Yurt dışında bulunan malik için vekaletnamenin kapsamı önceden kontrol edilmelidir. Ödeme, sulh, tapu başvurusu ve belge alma gibi yetkiler aynı işlem değildir. Yabancı ülkede düzenlenecek belgenin uygun onay ve Türkçe tercüme gereksinimleri incelenir. İşlem amacına uymayan genel bir örneğin hazırlanması, borç konusunda anlaşmazlık bulunmasa dahi gecikme yaratabilir. Banka dökümleri, sözleşme sayfaları ve yazışmalar okunabilir bütünlükte saklanmalıdır. Tarihi veya hesap bilgisi kesilmiş ekran görüntüleri yerine bağlantıyı kuran tam belgeler tercih edilir; dosyayla ilgisiz kişisel bilgilerin gereksiz paylaşımından da kaçınılır.

Vensa Hukuk, ipotek senedi ve ödeme geçmişi üzerinden sicil yoluyla terkin olanağını, alacaklıyla yürütülecek süreci ve gerektiğinde dava seçeneğini değerlendirebilir. İş kapsamı; belge incelemesi, çeviri, hesap incelemesi ve yargılama giderleri ayrılarak belirlenir. Her dosya için aynı sonuç veya süre sözü verilemez. Başlangıçta güncel tapu bilgisi, kredi belgeleri, ödeme kayıtları ve alınan yanıtlar paylaşılmalıdır. Yaklaşan satış veya icra işlemi varsa tarihi açıkça bildirilmelidir. İletişim için https://www.vensahukuk.com/, +90 542 840 48 25 veya [email protected] kullanılabilir. Tamamlanma ölçütü, doğru kaydın kaldırıldığının ve varsa devam eden parasal uyuşmazlığın belgelerle açıklanmasıdır.

İnceleme sonucunun karar vermeye elverişli sunulması

Malikin önüne konulacak değerlendirme, yalnızca mevzuat maddelerini sıralayan bir metin olmamalıdır. Örneğin alacaklı hesap kapanışını kabul ediyor ancak terkin bildiriminin gönderilmediğini söylüyorsa, sorun ödeme ispatından çok işlemin tamamlanması olabilir. Buna karşılık alacaklı teminatın devam eden başka bir krediyi kapsadığını belirtiyorsa, resmi senetteki kapsam ve sözleşme bağlantısı belirleyicidir. Bu iki ihtimal için aynı belge talebi veya aynı ihtar metni kullanılmamalıdır. Dosya incelemesinin sonunda mevcut engel, bu engeli açıklayan belge ve sonraki adım anlaşılır biçimde gösterilmelidir. Böylece malik, ek ödeme yapması ya da dava açması önerildiğinde bunun hangi somut bilgiye dayandığını değerlendirebilir.

Ödeme yapılmadan önce alınacak kapama hesabı da içerik bakımından incelenmelidir. Hesabın hangi tarih için hazırlandığı, o tarihten sonraki değişikliğin nasıl hesaplanacağı ve açıklanan tutarın hangi teminatı serbest bırakacağı açık olmalıdır. Güncel tutar ile eski hesap özeti farklıysa aradaki değişimin açıklaması istenmelidir. Yazışmada belirtilen koşulun yerine getirilip getirilmediği daha sonra tartışılabileceği için, ödeme talimatı ve banka dekontu aynı dosyada tutulur. Özellikle üçüncü kişinin ödeme yaptığı işlemlerde ödeyen kişi ile borçlu arasındaki ilişki de belgelenmelidir. Borçlu adına yapılan ödeme ile alacağın devralınması aynı sonuçları doğurmayabilir; kullanılan metin işlem amacına uygun olmalıdır.

Birden fazla ipotek bulunan taşınmazda öncelikle hangisinin kaldırılmasının istendiği belirlenir. Aynı kurum lehine farklı tarihlerde tesis edilmiş kayıtlar varsa tek bir yazının bütün kayıtlara ilişkin olduğu düşünülmemelidir. Birinci ipoteğin terkin edilmesi başka bir ipoteğin varlığını ortadan kaldırmaz. Alıcıya veya yeni finansman sağlayana sunulacak açıklama, kalan kayıtları da doğru göstermelidir. Sicil bilgisi değiştikçe dosyadaki eski çıktının güncelliği sorgulanmalı, işlem sonunda kullanılan belge tarihine dikkat edilmelidir. Bu takip, özellikle satış görüşmeleri uzadığında veya taraflar arasında birkaç farklı kapama tutarı konuşulduğunda önem kazanır. Belgelerin sürümlerini ayırmak, yanlış tutarın veya yanlış kayıt numarasının başvuruya taşınmasını önler.

Dava ihtimali değerlendirilirken eldeki delilin istenen sonucu destekleme gücü ayrıca açıklanır. Bir hesap hareketi paranın gönderildiğini gösterebilir; fakat bu paranın tartışmalı borcun tamamına ilişkin olduğunu tek başına göstermeyebilir. Alacaklının makbuzu, sözleşme eki veya kapama yazısı bu bağlantıyı tamamlayabilir. Eksik belgenin kimden ve hangi yolla alınabileceği belirlenmeden kesin dava sonucu söylenmemelidir. Aynı şekilde alacaklının talebini kabul etmek de yalnızca sicilde ipotek bulunmasına dayandırılamaz. İnceleme her iki tarafın ileri sürdüğü ilişkiyi karşılaştırmalıdır. Malikin seçimi için olası usul adımları, masraf başlıkları ve kanıtlanması gereken hususlar somut dosya üzerinden anlatılır.

Sonuç belgesi, gelecekte aynı kaydın yeniden sorgulanması halinde de kullanılabilecek bir dosya oluşturmalıdır. Başvuru tarihi, alacaklı yanıtı, ödeme varsa bunun açıklaması ve terkin sonrası kayıt bilgisi birlikte saklanır. Satış sırasında yapılan ödeme ile önceki borç kapama işleminin karışmaması için belgeler kronolojik dizilir. Hangi tarafın hangi masrafı üstlendiği ayrıca kaydedilir. Tarafların yalnızca telefon görüşmesine dayanan farklı hatıraları yerine aynı belgeye başvurabilmesi, sonradan çıkabilecek hesap tartışmalarını azaltır. Bu düzen, terkinin tamamlanmasını izlemek kadar malikin kendi haklarını ve yaptığı ödemenin niteliğini korumasına da yardımcı olur.

Resmî bilgi ve kaynaklar

Emre Gültekin · Vensa Hukuk

VENSA HUKUK

Emre Gültekin

Emre Gültekin, İstanbul merkezli Vensa Hukuk ekibinin bir avukatıdır. Kendi deneyiminizi Emre ile görüşürken ofisin ortak çalışma imkânlarından ve ekip desteğinden yararlanabilirsiniz. Yapılacak çalışmanın kapsamı, sorumluluklar ve temsil koşulları her dosya için ayrıca görüşülür.

SORULARINIZ

İlk görüşmeden önce.

Kredi borcu ödenince ipotek kendiliğinden kalkar mı?

Ödeme ile sicilden terkin farklı işlemlerdir. Yetkili alacaklı işlemi ve terkin sonrası tapu kaydı kontrol edilmelidir.

Eski ipotek süre geçtiği için her durumda kaldırılır mı?

Hayır. Süreli kuruluş ve Medeni Kanun 883 kapsamındaki şerh koşulu somut kayıt üzerinden incelenmelidir.

Banka terkini kabul etmezse ne yapılabilir?

İleri sürülen bakiye veya teminat kapsamı belirlenir; ödeme kayıtları karşılaştırılır ve gerekiyorsa uygun dava yolu değerlendirilir.

Başkasının borcu için verilen ipotek nasıl incelenir?

Malikin kişisel sorumluluğu, teminatın kapsamı ve ödeme halinde doğacak hakları ayrı ele alınır.

Bir ipoteğin kaldırılması bütün takyidatı siler mi?

Hayır. Başka ipotekler, hacizler ve tedbirler kendi hukuki dayanaklarıyla ayrıca değerlendirilir.

İLK GÖRÜŞMENİZ

Hukuki konunuzu Emre ile paylaşın.

Başlamak için kısa bir anlatım yeterlidir. Size ulaşılabilecek iletişim bilgilerini ekleyin; ofis sonraki aşamada hangi bilgilerin yararlı olabileceğini açıklayacaktır.

Bu web sitesi genel bilgi sunar. Başvuru gönderilmesi avukat–müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Önerilen temsil ve koşulları kişiye özel olarak görüşülür.

Yaklaşık 1 Saat İçinde Yanıt